ILIRIANA SULKUQI

Intervistë: Iliriana Sulkuqi

2011-09-19T08:17:00.000-07:00

Flet poetja e njohur Iliriana Sulkuqi:

Një ditë dua të vdes në tokën e të parëve të mi

Dëshirës për të realizuar një intervistë me ju i jeni përgjigjur me heshtje. Përse?

Mund të jetë kështu, por pa të keq. Intervista është portreti i dyfishtë ose më saktë, një portret me dy personazhe. Prandaj, unë me “heshtjen” time kam patur dhe merakun që të justifikoja “fjalën” time para jush dhe lexuesit. Duhet të flasësh kur diç ke për të thënë. Edhe kur pi një kafe me një shoqe apo shok duhet të shkëmbesh informacion, aq më tepër në një bashkëbisedim publik, siç është intervista... Pastaj, për të qenë e sinqertë, dua të them se të tilla intervista, me postime pyetjesh dhe me postime përgjigjesh shpesh më duken hipokrizi. Vetëm se i bëjmë qejfin vetes dhe njëra-tjetrës apo njëri-tjetrit. Kujt i shërbejnë? I bëjmë për njeri -tjetrin? Kjo s’ka kuptim. I bëjmë për brezin pas nesh, d.m.th, për fëmijët tanë? Edhe kjo s’ka asnjë vlerë. Ku janë, ku i kemi? Ku kanë kohë ata të lexojnë “bëmat” tona. Ata ende vrapojnë, sa nga një shtet në tjetrin, sa nga një “fshesë”, në tjetrën, sa nga një shkollë në tjetrën... Po harrojnë edhe gjuhën e mëmës, po harrojnë edhe ata që i kanë lindur. Eh, kjo është vuajtja jonë, që nuk di se kur do të shuhet një ditë…

Jeni një krijuese e njohur në Shqipëri, ç’mund të na thoni për botimet tuaja të fundit?

Shkruaj. Pa shkruar nuk mund të rri. Por jo çdo gjë e shkruar ka vlerat e botimit. Këtu është “udhëkryqi” midis poetit dhe lexuesit. Krijimtaria është e poetit sa nuk i janë vënë kapakët librit dhe ISBN-ja e Shtëpisë Botuese. Pastaj bëhet pronë e lexuesit. Kështu ndodh edhe me ato krijime, që hidhen për lexuesin në faqet e internetit. Kohët e fundit kam përgatitur një përmbledhje të re me poezi dhe shpresoj ta promovoj në Tiranë, tani në tetor, në muajin e letërsisë…

Domethënë, do të shkoni në Shqipëri?

Me shpresë te Zoti dhe te zemra ime që më rreh plot mall për vendin tim të shtrenjtë, nga mezi i tetorit do të jem në Tiranë…

Ju tashmë jetoni në Amerikë. Çfarë ka sjellë në krijimtarinë tuaj ky ndryshim gjeografik?

Njeriu në gjithë jetën ka vetëm një Atdhe. Njeriu mund të lëvizë në të gjithë kontinentet e rruzullit, mbase dhe në Hënë, por Atdheun nuk e tjetërson dot. Dhe kush thotë se “... m’u bë atdhe i dytë”, mashtron veten dhe atë që e lexon apo e dëgjon. Kam lexuar një mikun tim, poet, i ikur dhe ai jashtë Shqipërisë. Kur e pyetën nga je, u përgjigj: “Nga vendi më i bukur në botë”!. Sikur Dantja të kishte shkruar vetëm për Parajsën, nuk do të ishte e pavdekshme “Komedia Hyjnore”. Duhej dhe Ferri që t’i jepte vlerë e kuptim. Dhe kjo ndjenjë e Atdheut të bukur nis nga gjiri i nënës, nga vendlindja, porta, rrugicat e deri në bulevardet e qytetit, në malin e Krastës, në ujin e Shkumbinit, në... Edhe krijimtaria aty nis dhe... aty mbaron. Ardhja ime në SHBA, ashtu si dhe qëndrimi për disa vite në Greqi, në Kretën e të madhit Kanzanxaqi, nuk besoj se kanë sjellë ndonjë ndryshim të madh në muzën time krijuese. Por ardhja këtu në Amerikë më ka pasuruar me ndjesitë pranë familjes, me aromën e dy nipërve dhe mbesës, aq të dashur e të domosdoshëm për mua...
Pra, keni jetuar edhe në Greqi, diçka për ndryshimin midis dy mërgimeve?
Emëruesi ka të njëjtin emër: mërgim. Numëruesi ndryshon si nata me ditën. Nëse në Greqi, edhe pse punova familiarisht për shumë kohë, edhe pse kisha miqësi me familje greke (të cilat i ruaj edhe sot), prapë racizmi dhe “fshesa e hekurt” e atyre viteve ishin të pashembullta për kohën e sotme, aq më tepër nga një shtet që është fillesa e Botës dhe vetë kultura e saj... Ndërsa Amerika është tjetër gjë, edhe pse dua të iki një orë e më parë prej këndej... Ama, për këtë, nuk ma ka fajin Amerika, e cila më ka pajisur me të gjitha dokumentet legale dhe sigurimet sociale, që pas një jave të ardhjes këtu; që jam e lirë të lëviz ku të më çojë ëndrra, që gati 120 kombe, të racave dhe të ngjyrave të ndryshme punojnë së bashku dhe respektojnë njeri-tjetrin pa asnjë dallim...

Ju keni qenë ushtarake në Shqipëri. Çfarë ndikimi ka patur në krijimtari jeta ushtarake?

Po unë kam kryer studimet në Shkollën e Lartë të Oficerëve dhe kam shërbyer për gati 25 vjet si oficere e Ushtrisë shqiptare. Dhe dëshiroj të ritheksoj se kam qenë me fat që zgjodha këtë rrugë në jetën time, domethënë që i shërbeva atdheut tim si ushtarake. Ndofta këto fjalë do t’i thosha edhe po të kisha patur një profesion tjetër. Por të qenit ushtarake më ka dhënë “një shpirt dhe një botë” tjetër që nuk e kanë pasur të tjerët. Privimet që më ka krijuar jeta ushtarake, (natyrisht për femrën ato janë më të mëdha) kanë bërë që unë sot jam Iliriana, siç jam! Sesi mund të isha pa këtë jetë, nuk e di. Në formimin tim si poete dhe krijuese letrare padyshim që jeta ushtarake ka qenë determinuese. Këtë nuk e them aspak për nostalgji të viteve që kanë shkuar, por vërtet jeta ushtarake është e veçantë.
Jeta në ushtri është si në një familje të madhe, ku dashuria, respekti dhe shpirti i solidaritetit janë të shkrirë me njëri-tjetrin. Keni dëgjuar kur thonë: “shoqëria ushtarake nuk harrohet”, “e kam shok të ushtrisë” etj. Dhe unë kam pasur shokë e shoqe të panumërta në ushtri, por miqtë më të mirë kanë qenë dhe mbetën krijuesit ushtarakë, që unë kam dëshirë t’i quaj “Familja e Poetëve dhe Shkrimtarëve me Uniformë”. Janë shumë, por në pamundësi që t’i përmend të gjithë po kujtoj: Lirim Deda, Ibrahim Gani, Thanas Jani; shoqet e mia të shtrenjta Julia Naçi, Lida Grazhdani, Merita Caci; po vazhdoj me Sotir Lashova, Nevruz Shehu, i ndjeri Kujtim Halili, Bashkim Çepele, Hysni Milloshi, Thanas Tane, Apostol Duka, Roland Musta, Bashkim Kozeli, Fuat Çeliku, Fluturak Germenji, Mina Qirici, Milianov Kallupi, Luan Malaj, Arben Duka, Muharrem Dardha, Afrim Imaj, Bardhyl Gosnishti, Kujtim Boriçi, Fation Pajo, Riza Lahi, Kasem Saliasi…

Dhe të gjithë këta ushtarakë?

Ka dhe shumë të tjerë, por të më falin që s’po jua përmend emrin, thjesht për efekt vendi, sepse dashuria dhe malli për ta është i njëjtë. Sidomos kur je larg tyre siç jam unë, kur ke vite e vite që shumë prej tyre nuk i ke takuar, malli i kalon kufijtë njerëzor. Një pjesë e madhe e tyre tashmë janë larguar nga Forcat e Armatosuara. Mosha ka bërë punën e vet, por edhe reformat që më shumë se këdo përfshin këtë strukturë. Por gjithsesei në shpirt të gjithë ne do të mbetemi ushtarakë të përjetshëm të atdheut tonë. Jam e lumtur se me shumë prej tyre do të takohem shumë shpejt në Tiranë …

Si shpjegohet që kaq shumë krijues ushtarakë?

Dëgjo, unë mund të të jap shumë shpjegime për kët fakt krejt të vërtetë, por përsëri druaj se nuk do të më besosh. E thashë më sipër, jeta ushtarake është një jetë e vështirë dhe një jetë e tillë të bën jo vetëm shumë të fortë, por edhe shpirtin ta zbut, edhe ëndrrat t’i shumëfishon… Që të më besosh, të rekomandoj të rilexosh poezitë e poeti të madh rus Lermontovit, që ka qenë oficer…

Cilët autorë të ndjekin në muzë...?

Janë shumë jashtë dhe brenda vendit tim, shkrimtarë e poetë, të ikur dhe në jetë, por të përjetshëm... Për hir të respektit të veprës së tyre po përmend disa: Çehov, Cvajg, Remark, Simonov, Anna Ahmatova, Bërns, Alen Boskie, Pablo Neruda (e veçoj), Pol Elyar, Agolli, Reshpja.

Po ta afronim në vite “Sikur të isha djalë!” të Haki Stërmillit dhe shkrimtari t’ju kishte “personazhin” kryesor, do e pranonit?

Po më sjell në mendje një kujtim të bukur, si ushtarake. Kur shërbeja si oficere në ish-Shkollën e Bashkuar të Oficerëve në Tiranë, marshoja me studentët mbi një javë. Një natë e kaluam te kasollja, në Prodan, ku ka jetuar Haki Stërmilli dhe ka shkruar romanin “Sikur të isha djalë!” Ishte një natë e ftohtë dhe fytyrat tona na i ndrisnin urat e zjarrit. Aty një kolegu im më tha: “Iliriana, sikur të ishe ti personazh i romanit të Stërmillit, do të doje të ishe “djalë”? Pa u shpjeguar gjatë, mbaj mend se i thashë: “Nuk do ta ndërroja, mbase jam më mirë kështu?!”. Ndoshta në ato kushte dhe në atë kasolle, duke medituar për romanin e Stërmillit, mund edhe të të lindnin dyzime rreth pyetjes që më bëri kolegu im i mirë, por ndjehesha e sigurtë në gjininë time. E doja veten, siç më kishte lindur nëna, e doja nënën dhe doja t’i ngjaja...Pra, kam rënë në “mirëkuptim” me veten për të qenë “personazhi” femër, në të gjitha etapat e jetës. Dhe nuk do e ndërroja. Edhe pse kohët e kanë shtypur më tepër femrën, përsëri ajo ka qenë dhe është në rolin e vetë më të patjetërsueshëm. “Nëna, ju e keni në dorë shpëtimin e botës!”, thotë Tolstoi. Le të bëj edhe unë, detyrën time për këtë!. ”Për gruan dhe tokën le kokën”, thotë poeti ynë Dritëro Agolli, duke e shenjtëruar rolin e gruas... Le të jem dhe unë një varg i asaj poezie...

Dhe së fundi, a do kthehet Iliriana ndonjë ditë përfundimisht në Atdhe!

Unë s’jam e ikur nga Atdheu. Aty kam njerëz, kam shokë e shoqe, kam fëmijërinë, rininë, jetën... Kam nënën mbi të gjitha dhe varrin e babait. Kam Atdheun, me një fjalë. “Atdheu fillon nga zemra”, shkruante para disa vjetësh një poet tepelenas. I jap të drejtë poetit. Trupërisht jam në Atdhe, së shpejti do të vete në Tiranë dhe në Elbasan, sërish do të kthehem në Amerikë te nipërit e mi të mrekullueshëm…Dhe një ditë dua të vdes në tokën e të parëve të mi.

Përgatiti për botim: Muharrem Dardha

Me Nënën...

2009-11-08T03:32:00.001-08:00

Miqve krijues ne Elbasan : Urim

2008-12-23T22:08:00.004-08:00

Miqve krijues ne Elbasan :
Urim

Në vend të ardhjes

Dua botën ta bëj të bukurT’ia lyej flokët me KënåMe ngjyrë puthjesh t’ia lyej buzëtTa përkëdhel si foshnje t’parë...Dua botën ta shoh të bukur,më shumë se ëndërrmë shumë se përrallë... !

Të dashurit e shpirti tim të malluar,

Këto pak vargje, nuk janë vetëm të miat, janë të secilit prej jush që, me përkushtimin tuaj, mundoheni të ribëni një « botë » të Bukur.

Më vjen keq që nuk ndodhem sot midis jush, aq më tepër kur jeni më shumë, kur jeni edhe me Gramshin, me krijuesit e tij që, gjithsesi, freskohen e frymëzohen edhe nga rrjedha e « Devollit », lumë, në të cilin, babai im devolli, lau e shpëlau orët e fëmijërisë së jetimtë e të uritur.

Më vjen të « fluturoj » nga inati që s’kam mundësi të jem pranë jush, pranë Astritit, Besimit, Pozaetit, Hekuranit...,të cilët më janë ndodhur në ditëlindjen e librave, edhe pse rruga e tyre Gramsh-Elbasan, ishte më e vështirë dhe kushtonte më shtrenjtë se Nju Jork-Shqipëri...

Më vjen të vdes, që nuk jam atje ku dua të jem, pranë « babë » Vehapit, Hyjniut, profesorit tim Xhemalit , pranë Beatriçes, Novit, Ahmetit, Kujtimit, Mihalit, Dhimos, Fatmirit, Andonit, Janaqit, Ilirit(Mborja), Marjanës, Feritit, Lidës, Rakipit, Flamurit, Bashllarit (N.), Shuaipit, .... dhe Ilir Borodanit, i cili , edhe vargut tonë më të shëmtuar, i dha frymë drejt dëgjuesit.

Të adhuruar mike dhe miq të vendlindjes sime !

Unë, mbase nuk kam para për kozmetikë, të « zhduk » rrudhat dhe mpakjen time, por kam shumë e shumë për libra. Aq më shumë, kur ato krijohen nga ju.

Të qenurit mike dhe gjyshe janë bukuri origjinale dhe e përjetshme, bukuri që do ta kishte zili edhe vetë « miss » Bukuria .

Në urimin tim (pasi menjeherë u vunë në dijeni të veprimtarisë suaj), bashkohen për ju : Fatmir Terziu(Londër), i cili nuk rresht së shkruari, midis të tjerave, për të gjithë ata(ato) që i janë kurorë kulture qytetit të tij dhe qytetit tonë-Elbasan ; Nexhip Ejupi (Miçigan), « psherëtima » dhe dehja poetike, mungesa e një gote të mbushur me « ballë-kazani » ; Aleko Likaj(Bordo-Francë), shkrimtari për fëmijë e të rritur, gazetari që shkruajti për aktorin e Hoollivudit, Majkëll Dagllas, kur erdhi në Gramsh ; Aida Dismondy(Hoxholli),Detroit – vajza elbasanase me njohuri universale dhe krenari e qytetit tonë., Fatmir Lopari, Ylli Haruni, Ilir Çomo, Astrit Çerma, Demir Zena,...por edhe nga miqtë tuaj të nderit , Dilaver Baxhaku, Nase Jani, Kolec Traboini,

Po shtoj edhe një urim, një urim që ju vjen nga Filadelfia, nga « Bijtë e Shqipes », Shoqata Atdhetare Kulturore më me emër dhe më e vërteta nga shumë pseudo shoqata shqiptare, këtu në Amerikë.... Midis të tjerave , atje ka një bibliotekë me emrin « Anastas Dodi », emër që është i barasvlefshëm me Kristoforidh, Xhuvan, Shuteriq...etj.,

Në atë bibliotekë, shumë nga ju, miqtë e mi, jeni të pranishëm me veprat tuaja krijuese. Por, edhe të gjithë të tjerët, së shpejti , do të jenë.

Ashtu si « Normalja » e qytetit tonë, që shpërndau në të gjitha trojet shqiptare Diturinë, ashtu edhe librat tuaj do të shkojnë kudo që ka lexues shqiptarë dhe studiues për Shqipërinë..

Urime keni edhe nga shumë elbasanas me banim në Filadelfia, si Ardian Cani, Bashkim Bërdufi, Eleunora Kazazi,......

.....................................

Më në fund, edhe për ty, « dollibashin « e kësaj veprimtarie, Astrit Kosturi, urime !

Urime pë librin e Ri,!. Urime, o mik i të gjithëve, që di të japësh e të japësh me sasi e cilësi, edhe në fushën e letrave, edhe nga « xhepi » i një « bizesmeni » të vogël, edhe shumë dashuri, nga shpirti yt i paqtë.

Faleminderit Milianovit që di t’i përkushtohet miqve krijues !

Faleminderit , të gjithë krijuesve që mblidhen rreth Milianov Kallupit, rreth njeri-tjetrit, për njeri-tjetrin dhe për veten e tyre.

Faleminderit , mikja ime , njëherësh redaktore e librit të Astritit, Fatime Kulli, që fjalët e mia të mërguara i more mbi shpinën tënde për t’i « shkarkuar » tek « Çesma e Kalasë », tek « Rrapi i Bezistanit » , tek Sofra e shkrimtareve dhe e poetëve « Kritoforidhi »- atje ku u linda, u rrita dhe linda fëmijën e parë, atje ku qava, qesha dhe përsëri po e qaj nga malli.

O, njerëzit e mi, që dini të shkruani dhe të të flisni me shpirtin e vetë Zotit, i thoni Elbasanit se ne, të ikurit e pafajshëm, kudo që kemi shkelur nëpër botë, Atë, të Bukurën e Dhèut –Vendlindje, e kemi marrë me vete. Asaj(vendlindjes), i mbetet vetëm (pa u shpenzuar), të bëhet –KUJTESE.

Duke ju kërkuar ndjesë për mungesën dhe për kohën që ju mora po përfundoj , të lenë përgjysmë fjalën time të stërzgjatur prej dashurie.

Ju uroj një fundvit, ku të festoni :

- Harresën e dhimbjeve !

- Kujtesën për dashuritë njerëzore!

- Të Ardhmen e dëshirave dhe të ëndrrave tuaja !

- Sa më shumë Ditëlindje librash !

Juve , miqtë e mi të shpirtit dhe të mallit, ju që i bëni Dritë vetes dhe të Ardhmes, ju uroj edhe njëmijëherë, nga kontinenti i largët –Gëzuar !

Gjithmonë pranë jush-Iliriana

Brooklyn, 20 dhjetor 2008
Ne diten e krijimit te Shoqates Kristoforidhi ne Perrenjas, Diten e Poezise, me pjesmarrjen e poeteve nga Elbasani, Korça, Lushnja, Berati, Tirana e tjere.

Fotot nga Dilaver BAXHAKU

Cikli poetik i korrikut 2008

2008-07-04T09:57:00.000-07:00

Pa pyetje –pa përgjigje

Iliriana, dt.:sot, korrik, 2oo8 Brooklyn

Po plas!...

Po plas, po plas,

përse nuk shpika

rrota gjigande sa Dashuria...

Si një bujkrobe do e tërhiqja

gjithë Amerikën tek Vendlindja...

Po plas, plas që askund s'jam-

as ku kam lindur,

as ku do vdes...

Që s'bëra dot një varg të malltë

dhe pse me rrokjen fjeta jashtë.

Po plas, po plas,

kujt t'i rrëfehem

që m'troket ikja n’ rrëz' të veshit,

as bardh, as zi s’më mbeti vargu,

një oqean m’ ndau nga Deti...

Po plas...po plas…

Që dhe një dorë-

shtatë breza nerv,

shtatë malle varg,

një firmë s’e hedh as për shkronjë,

një firmë s’e hedh as për një varr…

Po plas….Po plas

si në legjendë:

« ...Plasnë si poçe me verë... »

...ndaj syhapur...

malli qenka dhe i bukur..

edhe pse të than si eshkë…

Jeta vetë na qenka –mall

Ndaj syhapur çdokush vdes.

i thashë lotit…

Një ditë pa dritë, një natë pa hënë,

Lotin intim ma shanë e vranë…

I pata thënë lotit tim-

përballë botës mos i dil…

Është kohë e keqe, një Zot e di,

do të të thajnë pa dalë mirë…

Nuk më dëgjoi, nuk më dëgjoi…

Si djal’ plangprishës

pa mua shkoi…

Një ditë , ah, ditë, pa mbushur ditën,

kthehet sërish lodhur e tretur…

Lutet e lutet mardhur e ngrirë

përmbi qerpik nga pritja djegur…

I kisha thënë, i pata thanë:-

S’i duhet botës një lot që qan…

Më thirre?...

…ja, erdha.

Sa të kaloj mbi njëmijë vjeshtëzat e mia,

Sapo t’ua mbledh gjethet e zverdhura,

Sapo t’ua shtroj tryezën “Hapy Birthday”

Në larg-ikjen time…

Erdha!

EKLIPSE DASHURIE

2008-01-21T22:53:00.001-08:00

ILIRIANA SULKUQI

Eklipse dashurie

- Lirikat e një fundjave -
Të vij sonte, apo...?
Të vij sonte apo
nesër,
A pasnesër, duke gdhirë…?
A me Hënën, në të mehur,
a me Diell n’perëndim…?

Të vij sonte në të ngrysur,
me qirinj në Galaktikë ?-
A me Yllin e Mëngjesit
që i bëhem Zgjim me zgjim?

Të vij sonte apo
sonte? -
Dhe me Hënë, dhe me Diell,
dhe me yjet në një shportë
dhe me zemrën sa një qiell…?

Të vij nesër a nxitimthi,
me një shkronjë që më flet shqip,
dhe me Zotin që më lindi
dhe me zë - prelud- në shpirt?

Të vij sonte
apo nesër,
A me ëndrrat që s’u prekën,
A me fjalët që s’u folën,
A pas - kurrë, në këtë shekull?

Të vij sonte apo sonte?
A, pas vetes së përdjegur?...

“Nuk dashuronim as un’ as ti, por…”
(Lasgush Poradeci)
Në kohën tonë pa fëmijëri,
Në udhën tonë të mërguar,
Nuk munda (oh), të të bëj ty,
Dhe s’ka se si ti të më duash…

Në kohë-botën që jetojmë
Një gjë të dy fort mirë e dijmë:
Njeri mbi tokë, tjetri mbi qiell-
S’e trashëgojmë dot Dashurinë…

Një gjë fort mirë duhet ta dijë
Unë dhe ti dhe Gjithësia:
Po nuk u deshëm ne të dy-
S’ka si të duhet Dashuria…

Në më thëntë shpirti “PO”…
“Me të dijtë se më rri në besë,
sahatin për ty e shes”
-popullore gjakovare-
Përgjigje:

S’jam e pasur me para,
por flori prej nëne jam.
Në më thëntë shpirti “Po”-
mbi dhjetë shpifje fluturoj…

Në më thëntë shpirti “Po”-
dhe një mal e shkërmoq.
Dhe një lis e hedh në tokë,
me gjithë rrënjë e me gjith’ botë.

Në më thëntë shpirti “Po”-
Shtatë ditë i zgjoj me këngë,
Shtatë të tjera me një Hënë,
Shtatë me ëndrra dashurie,
Shtatë të fundit zgjohen vetë,
Nga një frymë Perëdie.

Për inat të natës sime…

Për inat të natës
sime
Natën tënde e
mbërthej . . .
E mbërthej me ca
trazime
që veç Zotit ia
rrëfej . . .

Prej një ëndrre
drithërime,
drithërimat qaj e
laj…
Për inat të natës
sime -
Natën tënde zgjuar
mbaj.

Stacioni i fundit…

-sipas Horoskopit tim-

Çdo molekulë e trupit tim
M’ është stacion dashurie,
Ku përpëlitet një thëllim,
Ku djeg një diell xhelozie…

Çdo molekulë ka një shpirt.
Të gjitha bashkë - më bëjnë mua.
Më thënka Horoskopi flirt :
“Të rrotulloj, sa herë dua!”

Thotë Horoskopi im :
“Po kush je ti, që s’vjen ku dua?!”
I them : “ jam përvëlim
Nga rrotull-boshëzat e tua…”

”Ëndrrat pa fre me ty përzieva!
Unë pikë shiu mbi një re…
Nëse gjithë botën e gënjeva,
tek ty përulem pa bërë bè.

Se të vjen dimër në behar
Dhe në Korrik breshon një breshër,
Po ç’faj të kam që si i marrë,
Të sillem rrotull si i verbër?!”…

I them sërish me gjuhë shkence:
“Ndalu këtu, ku po mbyll sytë!
M’i hiq nga shpirti pranga e leqe!
Bëma një fjalë satelit!…

Dhe prap i them me gjuhë fëmije:
“Po Aladinin, a ma ke parë?
Shetit si ty, qiej e yje…
Si ty premtoi të më marrë…”

…Çdo molekulë e shpirtit tim
Më ësht’ stacion i dashurive…
Por veç të fundit - përdëllim
Ma sill, t’ia shkul prangat kufijve…

Pritmë
Pritmë,
Një sekondë e gjysmë…
Sa të lyej flokët
Dhe…
T’i marr leje vetes…!

E dashur Dashuri…,

…M’u mpik malli
Për të t’parë…,
M’u mpinë duart
Të të prek…
Të të ndjej si një shtatzënë,
herë si ëndërr
herë si djep…

Më ka marrë malli për ty,
që fëmijë, ardhur nga gjyshër…
që kur lojëza Nuse – dhëndër
ishte lojëz e
gënjeshtërt.

…

Që kur m’the je përpëlitje
në dy pjesë të trupit tim…
Natë e ditë e vit pas viti
Ndez qirinj me lotin tim…

Dhe nga malli, dhe nga malli,
Për t’u ndjerë si e vërtetë-
Adoptova, si bij shpirti,
Dhe një dimër, dhe një vjeshtë.

Më zuri nata në vendlindje…
Më zu nata në vendlindje
dhe trokita te një portë:
“Tak, tak, taak…,
jam Mama Dhia…
Më ka sjellë Poezia…
M’u betua se ka ftohtë
dhe m’u lut, me pikë të shpirtit
ta dërgoj ku ndjehet ngrohtë…”
-Kush, moj, kush, Dashuria-?!-
pyet zëri që e njihja…
-S’e mban mend si më ke thanë?
“Ndaj me ty Namazgjanë...
Dhe Shkumbinin, përngjatë Krastës…
Pa u zverdh Gjethja e Rrapit,
Të jap prikë Malin e Vashës…
Pa t’u tharë lot’i mallit –
Ta ringjall edhe “Jaranin”,
Ujë, për buzët që t’u thanë,
Ke në Çesmat e Kalasë…
Tak-tak –tak…
Tak-tak taaak…
Po s’më njohe,
T’plas në Prag!”

Për një mollë që hëngri Eva…

Për një mollë që hëngri Eva,
Zoti na lëshoi stuhitë…
Për një mollë që hëngri Eva –
Na u thyen dashuritë…
Ndaj s’ma bluan dot stomaku
mollën- kuq, jeshil, të verdhë…
Për një mollë që “hëngri” Eva,
Burrat shkojnë derë më derë…

………..
Evë,
Qofsh e lavdëruar!
Bukur “luajte” me mollën!
A s’ta dha Zoti tundimin ,
Të provoje “Të ndaluarën”?

A s’të bëri vetë Zoti
Edhe engjëll,
dhe djallushkë…
Ta vije në provë botën:
Për një femër, ç’bën një burrë?

Evë, qofsh e lavdëruar!

Mbrëmë fjeta me poetin

Mbrëmë fjeta me Poetin
Për Qiell e për Tokë, ju betohem!
Nëse tradhëti ky akt e ka emrin,
Shpirti juaj ma dënoftë shpirtin!

U lava me ‘Të në ujëra të turbullta…
Në ujëra të kulluara u putha me Atë…
U përqafova mbi valëza a sa një mal…,
Herë perçeshkumë të ethshme,
Herë – notë mbi pentagram…

Po , po. Mbrëmë me Poetin fjeta.
Në një shtrat – fjalëvarg.
Nënkresë – një krah prej shpirti.
Mbulesë – tis fryme – mërgatë…

Fjeta. Por…, edhe nuk fjeta.
S’di , a bëra dashuri?!…
Mbi gjoks të Tij kokën mbështeta
Herë, i brengosur, edhe ai…

Më fal, o Zot, në mëkat bëra!
I ngjita buzët me të Tij…
Sikur vërtetë të ishim bashkë,
Do ishin tretur dhjetë qirinj…

Mbrëmë fjeta me Poetin.
Mbrëmë - nata u bë fli…
Nëpër dritën e një shkronje,
Lindëm emrin – DASHURI.

Psherëtimës

Ku më je me dhimbjen tënde?
Ku më je e ku të kam?
Nëse ti më paske malle,
Mos m’i jep se, oh, t’i kam…!

Me aromë gruaje
Në shtratin e ëdrrës t’u futa…
Me aromë gruaje të marrë…
Te ëndrra ime u ktheva,
dalë nga ikona si vajzë.

(Botoi Illyria- 24 korrik 2007)

POEZI PER VENDLINDJEN

2007-12-11T21:48:00.003-08:00

ILIRIANA SULKUQI

Poezi për vendlindjen time
Elbasan

Nën Galaktikën
ku sot frymohem,
ylli i parë më flet në shqip…

Mos është
vetë Afërdita,
a Yllësi e emrit tim?!

Metaforë dashurie

-Kushtim Atdhelindjes,
në emër të të gjithë atyre
që kanë ikur …-

“Bëhu e bukur!
E bukur të më vish!”
Mesazh pa frymë,

Urdhër me fjalë…

“Në orën fiks
të jesh aty,
ku belbëzuam
të parën vlagë!…”

“Mesazh i dashur,
nga ai çast,
kaluan vite
mbi dallgë e flakë…
Dhe u shëmtova,
s’di se si (!?)…

Ndoshta një natë,
kur s’kishte dritë…
Kërkova hua pak “Bukuri”,
Të “bukurat”
qeshën pas syrit tim…
Si të të vij,
kur s’mund të shoh?
Si do më marrësh,
kur s’ngrihem dot!?…”

………..

“Do të rrëmbej
mbi rê a nën dhè!
Mbi drithma nate,
SHPIRT do të derdh!”

……………

Mesazh i lashtë,
ëndërr në zgjim,
Shëmtuar nga Bota –
BUKURISHT - të vij!

Ku të fshihem…?

(Duke dëgjuar një lajm
nga vendi im : “S’ka vend në varreza…”-
…Dhe pashë një ëndërr-
kurrë kaq të trembur…:
Një karvan lotësh
M’rrëkenin mbi prehër…)

….
Ku të fshihem,
Ku të shkoj?
Zot, a s’është Toka një Tokë?

Ku ta preh trupin tim?
S’kam as varr, as shtëpi…
Po kam puthur gur e lis,
Kam ngrënë bar që fëmijë…
Po jam rrit nga dashuritë…
Po kam qarë pleq e të rinj…
U kam bjellë trëndafilë…
Po jam vrarë, jam përkëdhelur,
Jam rrëfyer si askund tjetër…
Po kam fjalë e gjysma fjale -
Ca në letra, ca nën kalldrrëme,
Ca më tunden vjeshtë më vjeshtë -
Ndër ullinj, ndër fruta zemre…

Ku të fshihem?…

Ku të shkoj?…
Një grusht dhè
Po qaj me lot!

Shtëpitë tona…

(kushtim miqve dhe kolegëve të mi në mërgim)

Shtëpia ime me qera
Ka vetëm kukulla me gjuhë të huaj…
…Edhe ca lule nderë e tharë
që loti ynë i përvuan…
Shtëpia ime me qera –
Këmbadoraz në dhè të huaj,
Pret paranë nga unë të marrë..-
Vdes veten…Si do ta paguaj?!…

Shtëpia ime, kudo qofsh,
Mbi Diell a nën Hënë,
Bëmu një vatër nënkrese, moj,
T’paguaj dhe pa ngrënë!

Shtëpizë, ëndërr që më ftohesh,
Jepmë zë, paç Hirin tënd!
Shetita pash më pash dhe Ferrin

Por prushin tënd s’ma dogji dot!

Më zuri nata në vendlindje…

Më zu nata në vendlindje
dhe trokita te një portë:
“Tak, tak, taak…,
jam Mama Dhia…
Më ka sjellë Poezia…
M’u betua se ka ftohtë
dhe m’u lut, me pikë të shpirtit
ta dërgoj ku ndjehet ngrohtë…”
-Kush, moj, kush, Dashuria-?!-
pyet zëri që e njihja…
-S’e mban mend si më ke thanë?
“Ndaj me ty Namazgjanë...
Dhe Shkumbinin, përngjatë Krastës…
Pa u zverdh Gjethja e Rrapit,
Të jap prikë Malin e Vashës…
Pa t’u tharë lot’i mallit –
Ta ringjall edhe “Jaranin”,
Ujë, për buzët që t’u thanë,
Ke në Çesmat e Kalasë…
Tak-tak –tak…
Tak-tak taaak…
Po s’më njohe,
T’plas në Prag!”

Kreshendo

Në çapitjet e mia fëmijërore,
të parin vizatova yllin.
Në dimër-një lule dëbore…
Në përsiatje, Hënën, Diellin…
në metamorfozën vajzërore,

“Bëra zap” Rozafën legjendë…
ndaj ag putha Çehovin…
në mesditë-dashurinë prej gënjeshtre…

Në natën e parë nuse-vajzë,
rrëmbeva kurora lavdie,
me emra fëmijësh trashëgimtarë,
mbiemër- nga prejardhja ime…

2.
Në rrugëzën e fundit drejt ikjes,
kur brymë mbi lule do të bjerë…,
kur Hëna të kaçet ngrënë nga yjet,
kur natën dikush do ta çjerrë,
do të lutem!

Do të lutem për të fundit herë:
për lulet çelura gonxhe;
për Hënën të plotë a të ngrënë,
për natën që ëndrrat rrëfen,
për ditën me smog a me diell…
për foshnjat që qajnë në lindje…
për nënat që fishken nga dhimbjet…
për vajzat, që flirt bëjnë me vete,
për meshkujt që s’dinë ku venë,
për burrat që dehin burrërinë;
për djemtë që kërkojnë dashurinë…
për këngët që ngrinë nëpër djepe…
për botën që digjet nga ethet,
do të LUTEM!...

“Këshillat e nënës sime”

Këshilla e parë:
Nëse dikush…

Nëse dikush
si njerkë shterpë),
të shpon me gjilpëra
në membranën e shpirtit
dhe, nga vajzë nëne
bëhesh Kumuri,
mos vajto
mbi çatitë e botës,
të ndjellësh zi!

Këshilla e dytë:
9 trëndafila…

Kur të shohësh në ëndërr
një mik a mike
që dorën drejt teje zgjat…
Pa larë sytë,
bija ime,
nga lulet,
nëntë trëndafila
mbështilli me mall…

Më pas,
një nga një
e ditë për çdo ditë,
deri në ditën e nëntë ,
miqtë do t’i kesh pranë zemrës
miqtë do t’i kesh përballë…

Këshilla e tretë:
Mos e shiko peshoren…

Kur të blesh diçka me masë,
mos e shih peshoren me sy!…
Kujtdo që gram-ët t’i “han”,
bollëk ju bëftë në shpirt!

Këshilla e katërt:
Edhe Dielli hije le…

a. …edhe Dielli hije le…
b. Mos vrapo kur fryn erë…
c. Fshihe lotin nën qepallë…
d. Duaje mikun sa është gjallë…

Këshilla e pestë:
Tri fjalë – një magji…

Tri fjalë,
thënë njëra pas tjetrës,
ose me të shkruar,
ose vesh më vesh,
janë magji e zezë, bija ime,
të vrasin
pa të thënë: mirë-mëngjes…

Tri fjalë,
si tri rrufè,
njëra pas tjetrës
dhe pemën e moçme
e bëjnë èshkë.

…megjithatë, megjithatë,
me urrejtjen,
asnjëherë mike mos u bëj.

Brooklyn, fundprill, 2007

Letër nënës me internet…(!)

ilirianasulkuqi@yahoo.com
24 maj 2007

(Duke rilexuar poezinë: “Letër Nënës”, të Eseninit, shqipëruar nga J. Bllaci)

E dashur nëna ime,
E dhembshura pa fjalë,
ëndërr përtej ëndrrës,
mall më shumë se mall.

Nënë, e shtrenjta ime,
Kërrusur pas një shalli,
tjerrur e përtjerrur
si dhuratë prej malli…

Mos ma merr me vete
shallin e lotuar…
të vij vetë moj zemër,
mbi ujëra notuar…

Mos ma merr me vete
shallin kripë-grisur,
bëhem Beb’-legjende
që rilind papritur…

Veç nga mitra jote,
Nëna ime-nënë,
do më ishte fat,
t’lindja dhe një herë.

Nënë, e urta nënë,
emër si një Zot,
mbi qerpikun tënd
qahet Koha Jonë.

Lot ilirianë…

Më bëhet loti drithërimë,
Nga gjuha ime –në shqipërim…
Herë pikon buzë Shkumbinit,
herë më shkruhet tej durimit…
Herë te maja e Tomorrit,
Pak më afër-mes Devollit…

Loti im më ka ca teka:
Rrjedh aty ku i pëlqeka!

Histori Dashurie

-nga stërgjyshja tek unë-

Dy fëmijë linda
nga pakditët – grua…
Nëna ime – dashurisht
më lindi mua…
me gjyshe lindi time më
nga dashuria…
Stërgjyshja u lind e dashuruar…
Dikur…

Dikur, ende pa njohur shkronjen “A”,
Kukulla që lozja, ishte e imja...
E imja, macja që më rrinte pranë
Dhe zjarri bubulak te vatra…

Të mijat – lodrat në kopësht.
Përparësja e bardhë - me emrin tim.
E imja, teta edukatorja…,
Rrugëza që më çonte në shtëpi…

Dhe shtëpia e bardhë – e imja…
Me hurma, portokalla, limona…
Të mijtë - mami dhe babi,
Të mijat ç’ka prekja e shihja…

Mandej, i gjithë Elbasani-
Namazgja, ullishta, vreshta;
Shkumbin, Zaranikë e Kala,
Trashëgim nga dhjetëra stërgjyshera…

Mandej Tirana, Korça…
Të miat u bënë, të miat…;
Dete, lumenj, qiell-tokë,
Sa ka kufij Shqipëria…

……………………

Kur isha e vogël, e vogël…,
Vërtetë ish’ e imja gjithëçka…
Tani, në larg-ikje, kuptoj
Se s’ështe veç e imja çdo gjë…

Përshembëll, qyteti i lindjes,
S’më paska veç mua bijë…
Nga dita ne ditë Tiranës…
Dhe ajrin s’ia lenë të lirë…
Vendin, gjithë bota ma paska
Sa zor, për mua të ketë pjesë…
Fëmijët e shpirtit t’i marrka
As kohë, për t’i puthur s’të le…

…………………

Kur isha e vogël –
… e imja…,…të miat…
Tani, as vetja –
e imja s’ështe më…

Triptikë poetike

-babait, në përvjetorin e përjetësisë,
i cili më mësoi se miqësia jeton më gjatë se dashuria.-

1. Oda-oda, 12-të oda…
(gjëegjëzë)

Sa portokalle më paske,
Moj pemë e tim ati,
Ku pikon malli
Si vesë mëngjesi…!
2. Trëndafilat

Dymbëdhjetë stinë,
më paskan trëndafilat,
mbjellë nga kopshtari i breznive…

Mbi mermerin e peshtaftë,
buqetë pas buqete
ia vendos,
për ringjallje…

3. Eh, sa vite!

Eh, sa vite , paskan shkuar!
Nga sapo – nënë,
jam bërë gjyshe..
Mos vdiqe dje
dhe sot u linde?(!)
Apo nga malli ,
prapë më rilinde?...

Kam lënë…

Kam lënë një pemë të pa mbjellë,
te ulliri, aty, pranë babait…

Kam frikë, a do të ketë aq vend,
sa rrënjët t’i shtrijë gjerë e gjatë?!…

Kam lënë një varg të pa mbjellë,
atje, te rrënja e Fjalës…

Trembem, mos vallë s’më zë
e më shemb kështjellën e MËMËS…

Trokit e zgjo…

Kur jemi larg kufijve të Atdheut themi:
jam shqiptar. Kur jemi brenda kufijve
themi emrin e qytetit, ku kemi lindur.
Dhe kur jemi në vendlindje,
trokasim së pari në pragun e shtëpisë sonë…

Trokit e zgjo,
trokit e zgjo!
Përpara portëzës së nënës…
A ka njeri që më dëgjon,
a ka njeri t’ma ngrohë zemrën?

Trokit e zgjo,
trokit e zgjo!
Ulur te pragu, si pranë Zotit…
një heshtje malli më drithëron,
më përvëlon një zjarr prej loti…

I mora rrugët e mërgimit
me pesë plagë nga bisturia…
m’u bënë njëmijë kur u ktheva
sa s’kish as Gjergj Elez Alia…

...

Vendlindja ime,
jepmë pak ujë
të laj sytë e lot-zuar…
Një grusht dritë nga çdo shtëpi,
të ndriçoj varret e harruar!...

Trokit e zgjo,
trokit e zgjo!
(Sikur ta bëje dot!),
të hapen gjithë portat e shtëpive,
të mblidhen bijtë tok!

Vendlindja ime,
o mall me plagë,
ç’ma hijeshove vajzërinë,
më bëre nuse…më bëre nënë
dhe shpirtit tim i dhe magjinë.

Portë-madhe-hapur,
o alfabet i jetës sime,
ç’m’i mbush plot sytë e zbrazur!...

Vendlindja ime…
Elbasan, 14 mars, 2000

Elegji për qytetin e lindjes

Ç’m’u bëre ti qyteti im,
ti i kalldrëmti, gur më gur?!
Të kam ninullë e përmallim,
qortim të kam, porsi dikur…

Myzyr e ofshe, njësh të tretur,
në violinë me dhembshuri...
Shaminë e Nepit tonë të vdekur
qëndisja unë me dashuri…

Ç’m’i bëre dyert e një fisi
pa fè kristiano-myslimane?!...
Ne jemi rrënjët e një lisi
nuk jemi tym në një mejhane...

Ç’m’i bëre djemtë me vatra nënash,
ata që dogjën dashurinë?
Ku ri-mërgon kjo klithmë gjëmash,
në ç’pikë të globit zien rakinë?!

Pa dil në shesh të Bezistanit,
aty ku ora kohën mat,
më jep të pi ballë-kazani
ose plumb-omë që me natë...

“Stilistja” e këmbëve të mia…

Nëna ime,
stilistja 16-vjeçare,
diplomuar si e parë në Milano,
ua nxori “në shesh” milanezëve
hiret prej nëne…
si ndëshkim
prej “ferexhesë”-ë nga vinte…

Kur më lindi mua,
ma qëndisi jetën
me rroba kukullash,
me “shalë-ka” jashtë”
e rripa mbi gjysmën e trupit…

Nga viti në vit
ma ulte një gisht
palën e fundit…
Derisa sot,
m’u bënë pantallona
deri në grykë të shpirtit…

Fryn kjo erë e Krastës

Erë e Krastës,
erë, moj erë…

Ti, aromë e qytet-lindjes,
në ta mbyllsha gjoksin tim,
fshikma, fshihma vajzërinë…

Më përplasesh në fytyrë
e më kthen në nuse mali!...

Erë e marrë,
moj frymë njeriu,
moj, më ço edhe nga varri!...

* * *

Në Elbasan,
marsi:
lagur,
i zbehtë…

Një ballakume në mes,
sy Pranvere e mërguar…

Vendlindje,

unë dhe ti-
pijmë dashuri
te njera –tjetra.

Unë dhe ti,
Kaq larg nga e vërteta...

Isuf Myzyrit

Ti i këndove dashurisë

Kur dridhej gjethja

e Bezistanit...

Unë e vrava atë,

kur u fsheh

te cepi i Hënëzës...

Në litarin e Rrapit -

Dashuria ende

varur...

Shtëpitë tona…

(kushtim miqve dhe kolegëve të mi në mërgim)

Shtëpia ime me qera
Ka vetëm kukulla me gjuhë të huaj…
…Edhe ca lule nderë e tharë
që loti ynë i përvuan…

Shtëpia ime me qera –
Këmbadoraz në dhè të huaj,
Pret paranë nga unë të marrë..-
Vdes veten…Si do ta paguaj?!…

Shtëpia ime, kudo qofsh,
Mbi Diell a nën Hënë,
Bëmu një vatër nënkrese, moj,
T’paguaj dhe pa ngrënë!

Shtëpizë, ëndërr që më ftohesh,
Jepmë zë, paç Hirin tënd!
Shetita pash më pash dhe Ferrin
Por prushin tënd s’ma dogji dot!

Vetëm për një kthim…

Vetëm për një kthim do të jetoj,
për pak smog nga qyteti im…
për një nënë që ëndrrën belbëzon…
për një varr që prehet në vetmi…
për një lule që ka zënë të thahet.
për një zog që dimri po e ngrin…
për një gjuhëz lëçitur që foshnje.
për një lot tretur nën qerpik …

Vetëm për një kthim do të jetoj!…
vetëm për një muzg…
për një agim…

Nga njëri djep te tjetri…

Djep prej druri më përkundi

Me ni-na-na-Lis prej lisi

Eh, më vonë . . .Më tundi-shkundi,

tundje-shkundje krejt prej fisi . . .

Dhe në paça lënë mëkate
m’u rrëfefshi ju për mua!
Ju dashtë fati përmbi fate
supe-dhimbjet jua kam hua . . .

Dhe sërish në djep prej druri . . .
djep prej lisi, djep prej fisi,
Pa na-ni, pa tundje-shkundje
ma vini në gjumë gjumin . . .